Το Sumo είναι ένα παραδοσιακό αγώνισμα της Ιαπωνίας με μεγάλη ιστορία.
Εδώ βλέπουμε το τελετουργικό της λήξης μιας πραγματικά μεγάλης καριέρας. Οι Ιάπωνες σε αυτά είναι μοναδικοί. Είναι επίσης μοναδικοί στο να τιμούν τις παραδόσεις τους.
Το Sumoέχει δύο χαρακτηριστικά που το
κάνουν να διαφέρει από τις άλλες πολεμικές τέχνες. Το πρώτο είναι ότι είναι
ξεκάθαρα συνδεδεμένο με την Ιαπωνία, γεννημένο και αναπτυγμένο στην χώρα και το
δεύτερο ότι παρέμεινε στην Ιαπωνία, σε αντίθεση με τα άλλα στυλ που διαδόθηκαν
σε όλο τον κόσμο.
Το Sumo έχει ιστορία αιώνων. Μεγάλη
ήταν η ανάπτυξή του την Περίοδο Edo (1603-1868 μ.Χ.). Πολλές παραδόσεις
έχουν διατηρηθεί και σήμερα, όπως ο τελετουργικός χορός στην έναρξη των αγώνων,
που συμβολίζει τον άνθρωπο που παλεύει με το θεϊκό πνεύμα Shintoκαι το ρίξιμο αλατιού στον
αγωνιστικό χώρο για ενεργειακό καθαρισμό του τερέν.
Στο πέρασμα των αιώνων κάποια
στοιχεία έχουν αλλάξει. Κατά Περίοδο Edoπιστεύεται ότι οι παλαιστές φορούσαν πολύ
σκληρότερες ζώνες και μια διακοσμητική ποδιά κατά την διάρκεια του αγώνα, κάτι
που σήμερα φοριέται μόνο κατά την τελετουργία πριν τον αγώνα.
Οι πρώτοι παλαιστές πιστεύεται
ότι ήσαν Samurai και συχνά Ronin που έψαχναν να βρουν μια εναλλακτική πηγή
εισοδήματος.
Αλλά ας εστιάσουμε την προσοχή μας
στο τι συμβαίνει σήμερα.
Ο αγωνιστικός χώρος ονομάζεται Dohyo. Το Dohyo είναι
ένα κυκλικό ρινγκ, διαμέτρου 4,55 μέτρων και εμβαδού 16,26 τετραγωνικών μέτρων.
Είναι οριοθετημένο με άχυρο και στρωμένο με πηλό αναμεμειγμένο με άμμο. Στο
κέντρο του υπάρχουν δύο λευκές γραμμές όπου πίσω από αυτές παίρνουν θέση οι
παλαιστές. Πάνω από το ρινγκ υπάρχει ένα ομοίωμα ναού Shinto. Οι γυναίκες απαγορεύεται να
μπαίνουν ή να αγγίζουν το ρινγκ.
Το επαγγελματικό Sumo
διευθύνεται από την Ιαπωνική Ένωση Sumo. Τα μέλη της ονομάζονται Oyakata, είναι
όλοι πρώην παλαιστές και είναι ο μόνοι που έχουν δικαίωμα να προπονούν νέους
αθλητές. Οι Oyakataεπομένως μπορούν να διατηρούν σχολές Sumo, οι
οποίες λέγονται Heya. Heya σε
μετάφραση σημαίνει «στάβλος». Σήμερα υπάρχουν 43 «στάβλοι» με συνολικά 660
παλαιστές.
Τώρα σχετικά με τον τρόπο μάχης.
Για να νικήσει κάποιοςπρέπει να κάνει δύο πράγματα: είτα να βγάλει τον αντίπαλό του έξω από το
ρινγκ είτε να τον κάνει να αγγίξει το έδαφος με οποιοδήποτε μέλος του σώματός
του εκτός από τα πέλματα.
Υπάρχουν όμως και άλλοι κανονισμοί που οδηγούν στην ήττα.
Αν παίξει αντικανονικά, αν λυθεί η ζώνη του, αν δεν εμφανιστεί να αγωνιστεί, ακόμη
και αν αυτό οφείλεται σε τραυματισμό, χάνει.
Η διάρκεια είναι ένας μόνο γύρος.
Συνήθως διαρκεί από μερικά δευτερόλεπτα έως μερικά λεπτά. Η μέγιστη διάρκεια
του αγώνα είναι 4 λεπτά. Αν δεν νικήσει κανείς γίνεται διάλειμμα για νερό και
συνεχίζουν για άλλα 4 λεπτά. Αν και πάλι δεν υπάρξει νικητής, ακολουθεί
διάλειμμα και άλλα 4 λεπτά. Αν και πάλι δεν νικήσει κανείς, τότε γίνεται
κλήρωση. Αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο να συμβεί. Την τελευταία φορά που συνέβη
αυτό ήταν τον Σεπτέμβριο του 1974.
Δεν υπάρχουν κατηγορίες βάρους. Αυτό
σημαίνει ότι μπορεί κανείς να αγωνιστεί με αντίπαλο με διπλάσιο βάρος.
Το 1994 η Ιαπωνική Ένωση Sumo αποφάσισε
ότι οι παλαιστές πρέπει να έχουν ελάχιστο ύψος 1,73 m.
Η κατάταξη των αθλητών γίνεται σε
κατηγορίες που είναι οι ίδιες από την Περίοδο Edo.
Προωθούνται ή κατεβαίνουν στην κατάταξη με βάση τα αποτελέσματά τους σε 6
επίσημα τουρνουά που γίνονται κάθε χρόνο.
Εκτός από τους επαγγελματικούς
αγώνες γίνονται και επιδείξεις κάθε
χρόνο στην Ιαπωνία και κάθε 2 χρόνια στο εξωτερικό.Τα αποτελέσματα των επιδείξεων δεν λαμβάνονται
υπόψη στην κατάταξη των αθλητών.
Ας δούμε τις 6 κατηγορίες των
παλαιστών:
1.Makuuchi (μέγιστος
αριθμός 42 παλαιστές)
2.Juryo (μέγιστος
αριθμός 28 παλαιστές)
3.Makushitaμέγιστος
αριθμός 120 παλαιστές)
4.Sandanme (μέγιστος
αριθμός 200 παλαιστές)
5.Jonidan (μέγιστος
αριθμός 200 παλαιστές)
6.Jonokuchi (μέγιστος
αριθμός 50 παλαιστές)
Γενικά οι 2 πρώτες κατηγορίες
ονομάζονται Sekitoriκαι οι
υπόλοιπες 4 Rikishi. Την
προσοχή του κοινού τραβά η άνω κατηγορία, η Makuuchi. Η πλειοψηφία των αθλητών είναι Maegashira και
αριθμούνται μέχρι το 16 ή 17. Σε κάθε βαθμίδα υπάρχουν δύο παλαιστές. Η
ψηλότερη κατάταξη ορίζεται ως 1 Ανατολικά, 1 Δυτικά, 2 Ανατολικά, 2 Δυτικά κ.λ.π.
με το Ανατολικά να θεωρείται ανώτερο. Πάνω από το Maegashira υπάρχουν 3 κατηγορίες πρωταθλητών που δεν έχουν αρίθμηση. Οι Komusubi, Sekiwakeκαι Ozeki.
Το μέγιστο είναι η τάξη Yokozuna. Είναι η
κορυφή. Συνήθως είναι ένας αλλά μπορεί να είναι και δύο, πράγμα ιδιαίτερα
σπάνιο.
Από το
1958 τα έξι επαγγελματικά τουρνουά που γίνονται κάθε χρόνο έχουν ως εξής: 3 στο
Τόκιο (Ιανουάριο, Μάιο, Σεπτέμβριο), ένα
στην Οσάκα (Μάρτιος), ένα στην Ναγκόγια (Ιούλιος) και ένα στην Φουκουόκα
(Νοέμβριος).
Κάθε
πρωτάθλημα αρχίζει Κυριακή και διαρκεί 15 ημέρες τελειώνοντας πάλι Κυριακή.
Οι παλαιστές από την ίδια σχολή
απαγορεύεται να αγωνιστούν μεταξύ τους. Το ίδιο και αν είναι αδέλφια, ακόμη και
αν ανήκουν σε διαφορετικές σχολές.
Ας δούμε την ζωή των παλαιστών.
Όλοι οι παλαιστές έχουν το
αγωνιστικό τους όνομα. Αυτό το επιλέγει είτε ο προπονητής τους, είτε ο χορηγός τους,
ένας υποστηρικτής ή ακόμα και αυτό το μέλος της οικογένειάς τους που τους ενθάρρυνε
να μπουν στο άθλημα. Πάντως δεν το επιλέγει ο ίδιος.
Η ζωή τους είναι εξαιρετικά ρυθμισμένη από κανόνες που
ορίζονται από την Ιαπωνική Ένωση Sumo. Οι
περισσότεροι ζουν στις σχολές τους, σε κοινόχρηστους χώρους, όπου όλα, από τα
γεύματα έως τον τρόπο ντυσίματος, υπαγορεύονται από την παράδοση.
Κατ΄αρχήν τα μαλλιά. Πρέπει να τα
αφήσουν να μεγαλώσουν ώστε να μπορούν να χτενιστούν με τον παραδοσιακό τρόπο των
Samurai.
Έπειτα η εμφάνιση. Όταν βρίσκονται
σε δημόσιο χώρο πρέπει να φορούν το παραδοσιακό ιαπωνικό φόρεμα. Άρα γίνονται
άμεσα αντιληπτοί. Ο τύπος και η ποιότητα του υφάσματος εξαρτάται από την
κατάταξη του αθλητή. Η χαμηλές κατηγορίες φορούν μια λεπτή βαμβακερή ρόμπα,
ακόμη και τον χειμώνα. Οι ανώτερες κατηγορίες φορούν μεταξωτά ρούχα δικής τους επιλογής
και έχουν το δικαίωμα να φορέσουν και ένα λεπτό παραδοσιακό ύφασμα πάνω από την
ρόμπα τους. Στα πόδια φορούν ξύλινα σανδάλια, χαρακτηριστικό μιας άλλης εποχής.
Αλλά και η οδήγηση. Ένας αθλητής
προκάλεσε σοβαρό ατύχημα. Λόγω όγκου δεν μπορούσε να χωρέσει πίσω από το
τιμόνι. Η λύση: απαγορεύτηκε να οδηγούν.
Η προπόνηση των νέων
αθλητών αρχίζει στις 5,00 π.μ., οι παλαιότεροι και ανώτεροι στην ιεραρχία στις 7,00 π.μ. Όταν προπονούνται οι
παλιοί, οι νέοι βοηθούν στο μαγείρεμα του φαγητού, τακτοποιούν, καθαρίζουν,
ετοιμάζουν το λουτρό, σκουπίζουν τον ιδρώτα του παλιού. Στο μπάνιο προηγούνται οι
παλιοί όπως και στην σειρά για το γεύμα.
Το
απόγευμα οι παλιοί χαλαρώνουν, ασχολούνται με το funclubτους, ενώ το βράδυ μπορούν να βγουν με τους χορηγούς τους. Οι
νέοι καθαρίζουν, κάνουν δουλειές,
πλένουν ή στην καλύτερη περίπτωση συνοδεύουν τους παλιούς έξω. Διαφορετικά
μένουν μέσα.
Και ένα πολύ καλό βίντεο από το Vice:
Οι νέοι κοιμούνται όλοι μαζί, οι παλιοί
έχουν το διαμέρισμά τους όπως και οι παντρεμένοι αθλητές.
Με όλα αυτά, η ζωή είναι ιδιαίτερα
σκληρή για τους νέους. Σαν αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός τους εγκαταλείπει.
Η διατροφή τους δεν περιλαμβάνει
πρωινό. Το μεσημεριανό είναι τεράστιο και ακολουθείται από μια σιέστα, ότι
πρέπει για να πάρουν βάρος. Μιλάμε για 20,000 θερμίδες την ημέρα. Με τέτοια
διατροφή τα προβλήματα υγείας είναι αναμενόμενα.Ο μέσος όρος ζωής των παλαιστών Sumo είναι τα
60-65 χρόνια. Εμφανίζουν διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακές προσβολές,
ηπατικά προβλήματα από το πολύ αλκοόλ, προβλήματα στις αρθρώσεις από το βάρος,
αρθρίτιδες.
Το χαρακτηριστικό είναι ότι
θεωρούνται όμορφοι σύμφωνα με τα ιαπωνικά πρότυπα. Πριν χρόνια είχα διαβάσει
ότι επρόκειτο να παντρευτεί ο καλύτερος παλαιστής με το καλύτερο μοντέλο της Ιαπωνίας,
μια κοπέλα γύρω στα 50 κιλά το πολύ. Όλοι θεωρούσαν πολύ τυχερή την κοπέλα που
την προτίμησε!
Εδώ μια σύγκριση "νορμάλ" ανθρώπων και αθλητών Sumo:
Από την αρχαιότητα οι παλαιστές ήσαν
όλοι Ιάπωνες. Μετά το 1900 και κυρίως από την δεκαετία του 1960 αυξήθηκε ο
αριθμός των ξένων που είχαν επιτυχίες στο άθλημα και έφθασαν να είναι οι μισοί
πρωταθλητές. το πρόβλημα λύθηκε πολύ απλά. Μόνο ένας ξένος ανά σχολή.
Η τελευταία μέρα του κάθε τουρνουά
λέγεται Senshuraku που
σημαίνει « η χαρά των χιλίων φθινοπώρων». Είναι η ημέρα του εορτασμού του νικητή. Πολλά
βραβεία, χορηγίες, δώρα, μεγάλα κύπελλα, πλάκες αγαλματίδια.
Και τώρα ας μιλήσουμε για τα
χρήματα. Το 2006, τα μηνιαία έσοδα ήσαν:
Yokozuna: 30,000 USD
Ozeki: 25,000 USD
Sanyaku (οι τρεις ανώτερες κατηγορίες): 18,000 USD
Maegashira: 14,000 USD
Juryo: 11,000 USD
Εκτός από αυτά υπάρχουν και αρκετά bonus για καλή επίδοση, νίκες, σερί νίκες κ.λ.π.
Και μια διαφήμιση με τον Μπέκαμ:
Σαν ερασιτεχνικό άθλημα υπάρχει σε κολέγια, γυμνάσια,
δημοτικά. Γίνονται σε όλα αυτά αγώνες χωρίς όμως το τελετουργικό μέρος.
Η Διεθνή Ομοσπονδία Sumo προωθεί το άθλημα σε όλο τον κόσμο. Οι
ερασιτεχνικές κατηγορίες βάρους είναι
για άνδρες: ελαφρά -85
κιλά, μεσαία 85-115, βαριά +115, και ανοικτή κατηγορία.
για τις γυναίκες:
ελαφρά -65, μεσαία 65-80, βαριά +80 και η ανοικτή κατηγορία.
Δραστηριότητα υπάρχει στις
ΗΠΑ, την Ευρώπη, την Ανατολική Ευρώπη και την Βραζιλία. Γενικά κινητικότητα
υπάρχει όπου υπάρχουν κοινότητες Ιαπώνων.
Το TakanoyamaShuntarōήταν το αγωνιστικό
του όνομα, το ringname. Το πραγματικό του όνομα είναι PavelBojar και είναι Τσέχος.
Γεννήθηκε στην Πράγα το 1983, σήμερα είναι 35 ετών.
Στα αθλήματα επαφής μπήκε με το Judo. Όμως στην Τσεχία το Sumoείναι ιδιαίτερα δημοφιλές, πολύ περισσότερο
από όλες τις χώρες της Ευρώπης. Μάλιστα υπάρχουν 10 ομάδες Sumoστην χώρα, με
συνολικά 600 αθλητές. Έτσι ο Pavel γοητεύτηκε και
αποφάσισε να εκπαιδευτεί συστηματικά. Δάσκαλός του ήταν ο Πρόεδρος της Τσεχικής
Ομοσπονδίας JaroslavPoriz. Η προπόνηση απέδωσε και το 2000, στο παγκόσμιο
πρωτάθλημα junior που έγινε στο Tokyo, ο Pavel κατέκτησε το
χάλκινο μετάλλιο.
Ο δρόμος είχε ανοίξει.
Δείτε τον να "ζωγραφίζει":
Πήγε στην Ιαπωνία, όπου έγινε δεκτός στον «στάβλο» (σχολή
του Sumo) Naruto που διεύθυνε
ο παλιός yokozuna(πρωταθλητής)
Takanosato, στην περιοχή Chiba.
Πέρασε τις ιατρικές εξετάσεις και έγινε και επίσημα
επαγγελματίας αθλητής του Sumo τον Νοέμβριο
του 2001. Είναι ο μοναδικός Τσέχος και από τους ελάχιστους Δυτικούς που κατάφερε
κάτι τέτοιο.
Η πορεία του ήταν εξαιρετική. Ανέβηκε τις κατηγορίες πολύ
γρήγορα (από juryoσε sekitori σε ένα
μόνο τουρνουά, κάτι που είχε να γίνει από το 1958).
Αγωνίστηκε συνολικά σε 325 αγώνες. Νίκησε στους 318 και
έχασε σε 10.
Η ψηλότερη θέση που κατάφερε να κατακτήσει ήταν να γίνει Maegashiraστις 12 Ιουνίου του 2012.
Θέλοντας να βελτιώσει την επαφή του με τον Ιαπωνικό πολιτισμό, στον ελεύθερο χρόνο του παρακολουθούσε ιστορικές ταινίες, και διάβαζε manga. Τον Σεπτέμβριο του 2011 παντρεύτηκε μια γιαπωνέζα και τον Μάιο του 2012 γεννήθηκε η κόρη τους.
Ήταν ιδιαίτερα μικρόσωμος για τα δεδομένα του Sumo. Το ύψος του 1,87 m και κυρίως το βάρος των 96-98 κιλών ήταν πολύ «λίγο» για μεγάλη καριέρα στο άθλημα. Είναι ενδεικτικό ότι οι ερασιτέχνες έχουν γύρω στα 120 κιλά, οι μικρή κατηγορία των επαγγελματιών φθάνουν στα 160 κιλά και οι μεγάλοι πρωταθλητές φθάνουν τα 180, ενώ υπήρξαν 2-3 περιπτώσεις που έφθασαν τα 210 και ένας τα 285 κιλά!
Ο Pavelότι δεν είχε σε βάρος το κέρδισε με την τεχνική. Είχε νικήσει αντιπάλους με 37 διαφορετικούς τρόπους.
Δείτε τον να νικά αντίπαλο 180 κιλών! Αν μη τι άλλο ο άνθρωπος είχε κουράγιο.
Αφού έφθασε στο μέγιστο που θα μπορούσε με το σωματικό βάρος που είχε, πλέον έπρεπε να πάρει κιλά για να προχωρήσει περισσότερο. Με ενισχυμένη διατροφή μόλις που κατάφερε να περάσει τα 100 κιλά. Όταν όμως του συνταγογραφήθηκε ινσουλίνη, η Ιαπωνική Ομοσπονδία Sumoτου έδωσε προειδοποίηση για την υγεία του. Ήταν φανερό ότι δεν μπορούσε να προχωρήσει περισσότερο.
Έτσι τον Ιούλιο του 2014, μετά από 13 χρόνια καριέρας, αποφάσισε να αποσυρθεί. Η τελετή απόσυρσης στην σχολή του έγινε στις 7 Σεπτεμβρίου του 2014.
Ο Pavel αφού έζησε το ιαπωνικό του όνειρο, επέστρεψε με την οικογένειά του στην Τσεχία, όπου και αξιοποιεί τις γνώσεις του στα ιαπωνικά.